شەفافیەتی دارایی و رێکخراوەکانی کۆمەلگای مەدەنی؟
یەکێک لەبنەماکانی کاری ڕێکخراوەیی مەدەنی شەفافییەتی داراییەو ئەمەش لەپرۆگرام و پەیڕەوی کاردا بەڕوونی ئاماژەی پێکراوەو بەدیوەکەی تریشدا هەموو ڕێکخراوێکی مەدەنی کاتێک داوای مۆڵەتی کارکردن دەکات، یەکێک لەبنەماکانی پێدانی مۆڵەت سەرچاوەی ڕوون و دیاری داهات و خەرجیەکانێتی و نابێت بشاردرێتەوە یان ناڕوونی پێوەدیاربێت.
ڕوونیشە هیچ ڕێکخرواێک نیە بتوانێ دابمەزرێ و شوێنێک و سەرچاوەیەک نەبێت لەڕووی داراییەوە پشتیوانی بکات جا سەرچاوەی پشتیوانیەکەی حکومەت و دامەزراوەکانی بێ یان شوێن و جێگایەکی دەرەوەی حکومەت چ لەسەرئاستی ناوخۆی وڵاتەکە یان دەرەوەی وڵاتەکە.
دەمەوێ زۆر بەکورتی باس لە شەفافیەت یان ڕوونی سەرچاوەی دارایی بکەم لە بەرامبەر ئەرک و مافەکانی کاری رێکخراوەیی؛ بەبێ ئەوەی ناوی ھیچ رێکخراوێک بێنین و ئامانجمان ھیچ ئاماژەیەکی نادروست نیە بۆ کاری رێکخراوەیی و بێگومان لەوەش تێدەگەین پەیامی کاری ڕێکخراوەی مەدەنی؛ ھۆشیاریی و خزمەتکردنی کۆمەلگای کوردەوارییەو ڕوونی سەرچاوەی دارایی ئەم پڕۆژەیە پێش هەموو شتێک ڕێزگرتنە لەپەیامی ڕاستەقینەی پڕۆژە مەدەنیەکەی خۆی و بنەماکانی دیموکراسی و پردی تۆکمەی نێوان خۆی و چین و توێژەکانی کۆمەڵگا.
سەرچاوەو ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن (٢٠٠-٢٥٠٠) ڕێکخراوی کۆمەڵگای مەدەنیمان لەهەرێمی کوردستان هەیە، کەبەشی هەرەزۆریان لە فەرمانگەی ڕێکخراوە ناحکومیەکانی حکومەتی هەرێم تۆمارکراون، وەک ژمارەو دیاردەیەکی مەدەنی و دیموکراسی و ئازادی کاری ڕێکخراوەیی، ئەمە بابەتێکی ئەرێنی و دڵخۆشکەرە كه تەواوی ئەم ڕێکخراوانە لەپەیام و پرۆگرامی کارکردنیاندا جەخت دەکەنەوە لە داكۆکی لەمافەکانی چین و توێژەکانی کۆمەڵگا، مافی مرۆڤ و مافەکانی ژنان و گەنجان و بەشداری کردنیان لە پرۆسەی سیاسی و چالاککردنی کۆمەڵگا لەڕووی ئەداب و کاری ھاوچەرخ و ئازادی و دژی گەندەڵی و بوونی شەفافییەت و هتد بەرەو کۆمەلگایەکی تەندروست و باشتر.
بەڵام مانای ئەوەنیە ئیتر لەم ئاستەو لەم بوارە هەموو شتێک تەندرووستەو هیچ گرفت و کێشەیەک نیە! لەدوای ساڵانی ١٩٩١وە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوتوەکان (منحه) یەكی باشی دابین كرد بۆکاری رێکخراوەکان و چەندین رێکخراو لە (سلێمانی -ھەولێر -دھۆک) سوودمەندبوون لەڕووی پرۆژە وەرگرتنەوە؛ هەقە لێرەدا بپرسین لەوکاتەوە تا ئێستا چ ڕێکخراوێک لەجێبەجێکردنی پرۆژەکانیدا شەفافانە کاری کردوەو سەرچاوەی داهات و خەرجیەکانی بۆ حکومەت و ڕای گشتی بڵاوکردوەتەوە؟ نەترسێ و بڵێ (ئەوەندەم وەرگرت و بۆ فڵان پڕۆژە خەرجم کردو جۆری خەرجیەکانیشم بەم شێوەیە بوو)؟ زۆربەی هەرەزۆریان نەیانکردوەو پرسیارەکە ئەوەیە: ترسەکە لەچیە؟ بێگومان بەو پێیەی لەزۆرجێکا کارم کردوە تێدەگەم ترسی ئەم شەفافیە لەکوێوە سەرچاوە دەگرێ! بەڵام پرسیارەکە دیسان ڕوو لەڕێکخراوەکانەو بەدەربڕینێکی سادە خێره زۆربەی ڕێکخراوەکان و ڕێکخەرو بەڕێوەبەرو جێبەجێکارەکانێان بەردەوام ڕوو لەحکومەت و حیزبەکان دەکەن و تۆمەتباریان دەکەن بەناشەفاف و گەندەڵ و زۆری تر، کەچی خۆیان لەهەمان سوڕی ناشەفافی و ناڕوونی بخولێنەوە؛ ئایا ئەمەش بەشێک نیە لەگەندەڵیەکی سیستماتیک؟
باوەڕی تەواوم بەوە هەیە کاری ڕێکخراوەی مەدەنی وەک هەموو سێکتەرەکانی کۆمەڵگا پێویستی بەپێداچوونەوە هەیە، بەتایبەت لەڕووی سەرچاوەی دارایی و داهات و خەرجێەکانی بەشێوەیەکی شەفاف. بەپێچەوانەوە باوەڕم وایە ئەگەر گەندەڵی لەکوردستان بوونی هەبێ کە هەیە، ئەوە نەبوونی شەفافییەت لەسەرچاوەی دارایی زۆرێک لەڕێکخراوەکان بەشێکە لەو گەندەڵیە سیستماتیکیەی بوونی هەیە.
Post Comment