٦٤ ڕۆژ بێدەنگیی دەسەڵات بە “خۆکوشتن” کۆتایی دێت

سەربەست محێدین فەتاح

کوردستان وەکو نەخۆشخانەیەک کە تێیدا نەخۆشەکان دەچنە ژووری نەشتەرگەرییەوە و دوای چەندین مانگ لە بێسەروشوێنبوون، پزیشکەکان تەنیا جلوبەرگێکی خوێناوی دەدەنەوە بە کەسوکاریان و دەڵێن “خۆی بە دەستی خۆی برینەکانی هەڵدڕی”. ئەمە ڕێک وێنەی ئەو کارەساتەیە کە لە زیندانەکانی هەرێمی کوردستان و بەتایبەت لە هەولێر دەگوزەرێت. کاتێک دوای ٦٤ ڕۆژ لە بێسەروشوێنکردن و شاردنەوەی چارەنووسی پێشمەرگەیەکی پارتی، پۆلیس بە سادەیی ڕادەگەیەنێت کە “لە زینداندا خۆی هەڵواسیوە”، ئەوا ئیتر دروشمەکانی “سەقامگیری” و “سەروەریی یاسا” دەبنە گاڵتەجاڕییەکی قێزەون. هاووڵاتییان و کەسوکاری قوربانییەکە چاوەڕێی بەیاننامەیەکی وشک و پاساوێکی لاواز نین؛ ئەوان ڕاستی، بەڵگە، و لێکۆڵینەوەیەکی شەفافیان دەوێت کە بەرگەی پرسیارەکانی شەقام بگرێت. چیرۆکی خۆکوشتن لە زیندانێکی ئەمنیی توندوتۆڵدا، زۆرتر لە تاوانێکی داپۆشراو دەچێت تا قەدەرێکی تراژیدی.

پرسیارە گەورەکە ئەوە نییە کە ئایا ئەم پیاوە کێ بووە یان سەر بە چ لایەنێک بووە؛ پرسیارەکە ئەوەیە چۆن سیستەمێک کە بانگەشەی کۆنترۆڵکردنی بچووکترین جوڵە دەکات لەم هەرێمەدا، ناتوانێت یان نایەوێت ژیانی زیندانییەک بپارێزێت؟ کاتێک دەزگاکانی لێپرسینەوە و پۆلیس ٦٤ ڕۆژ ڕێگە نادەن پارێزەر و خێزانەکەی چاویان پێی بکەوێت و دواتر بە تەرمێک وەڵامیان دەدەنەوە، ئەمە نیشانەی شکستی ئاسایش نییە، بەڵکو نیشانەی بوونی دەسەڵاتێکی ڕەهایە کە خۆی لە سەرووی هەموو لێپرسینەوەیەکەوە دەبینێت. خەڵک گەمژە نین؛ ئەوان دەزانن کاتێک دەزگایەک دەبێتە خاوەنی ژیان و مردنی تاکەکان بەبێ چاودێریی دادگایەکی سەربەخۆ، ئیتر هەر “خۆکوشتنێک” لە ژوورە داخراوەکاندا، لە ڕاستیدا لەسێدارەدانێکی بێ دادگاییکردنە و بە قەڵەمی دەسەڵات واژۆ کراوە.

(وەک چۆن ئەلێکساندەر سۆڵژێنیتسین دەڵێت: “یەک وشەی ڕاستی، کێشی لە تەواوی جیهان قورسترە”) — ئەمەش هەمان ئەو بەرپرسیارێتییە مێژووییەیە کە لە ڕووسیای ستالینیزمدا ون ببوو، کاتێک دەزگا ئەمنییەکان زیندانییە سیاسییەکان و ڕەخنەگرانیان لە گولاگەکاندا بێسەروشوێن دەکرد و دواتر ڕاپۆرتی درۆیان لەسەر “مردنی سروشتی” یان “خۆکوشتنیان” بڵاو دەکردەوە. بەڵام ئەم دەسەڵاتدارانەی ئێمە، هێشتا بێباکترن؛ ئەوان لە ناوجەرگەی پایتەختدا، لە سایەی دامەزراوەی گوایە نیشتمانیدا، هەمان میتۆدی زیندانە تاریکەکان پەیڕەو دەکەن. دادگای کارتۆنی و پۆلیسێک کە دەبێت پارێزەری مافەکان بێت، بوونەتە ئامرازی شتنەوەی تاوانەکانی ئەو سیستەمەی کە لە هەر دەنگێکی جیاواز یان زانیارییەکی نەویستراو دەترسێت.