ئەو وڵاتەی کە کەس لێی خانەنشین نابێت

ڕەوەند ڕەحیم

ئەگەر سەیری سیستەمی سیاسیی هەر وڵاتێکی دیموکراسی بکەین، دەبینین سەرۆکوەزیران و وەزیرەکان دوای تەواوبوونی خولی کارکردنیان، دەستبەرداری گۆڕەپانی سیاسی دەبن؛ هەندێکیان دەگەڕێنەوە بۆ ژیانی ئاسایی خۆیان، هەندێکیان کتێب دەنووسن، و هەندێکیشیان دەچنە ناو کەرتی ئەکادیمییەوە. بەڵام لە عێراق و هەرێمی کوردستاندا، “خانەنشینبوونی سیاسی” بوونی نییە! لێرە کاتێک بەرپرسێک کورسییەکەی جێدەهێڵێت، لەبری ئەوەی بڕواتە ماڵەوە، تەنها شوێنی دانیشتنەکەی دەگۆڕێت. وەزیری پێشوو دەبێتە سەرۆکی ڕەوتێکی نوێ، سەرۆکوەزیرانی پێشوو دەبێتە ڕابەری هاوپەیمانێتییەکی گەورە، و بەرپرسە دەرکراوەکانیش دەبنە خاوەنی کەناڵی ئاسمانی و ڕۆژانە وانەی ئەخلاقی و نیشتمانپەروەریمان پێ دەڵێنەوە! ئەمە وڵاتێکە کە ئەکتەرەکانی هەرگیز لە شانۆکە ناچنە خوارەوە، تەنها ماسک و جلوبەرگەکانیان دەگۆڕن و بەردەوام دەبن لە نواندن.

ئەم سوڕانەوە بێکۆتاییەی نوخبەی سیاسی، زۆرجار بە بیانووی “پاراستنی سەقامگیری و ئەزموون”ەوە دەفرۆشرێتەوە بە خەڵک. سەرکردە کۆنەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەوان دەزانن چۆن هاوسەنگییەکان ڕابگرن و ئەگەر ئەوان نەبن وڵات تووشی پشێوی دەبێت. بەڵام لە واقیعدا، مانەوەی هەمیشەییی ئەم دەموچاوانە گەورەترین هۆکاری چەقبەستوویی و نەبوونی نوێبوونەوەیە. کاتێک هەمان ئەو کەسانەی کە بیست ساڵە بەرپرسیارن لە داڕمانی خزمەتگوزارییەکان، دزینی سەروەتی گشتی، و دروستکردنی قەیرانەکان، هێشتا بڕیاردەر بن لەسەر داهاتووی وڵات، ئیدی چۆن دەتوانین چاوەڕێی گۆڕانکاری بکەین؟ ئەوان گۆڕەپانەکەیان هێندە قۆرخ کردووە کە هیچ گەنجێکی خاوەن توانا و وزەی نوێ ناتوانێت هەناسە بدات یان پێگەیەک دروست بکات، چونکە هەمیشە دیوارێکی ئەستوور لە کەسایەتییە کۆنەکان و پارە زەبەلاحەکانیان ڕێگەی لێ دەگرن.

ئەم دیاردەیە پێمان دەڵێت کە دەسەڵات لەم ناوچەیەدا خزمەتگوزاری نییە، بەڵکو “پیشەیەکی هەتاهەتاییە” کە تا مردن دەستبەرداری نابن. تا ئەو کاتەی سیستەمی سیاسی نەتوانێت فیلتەرێکی توند دابنێت بۆ دوورخستنەوەی ئەو سەرکردانەی کە مێژوویەکیان هەیە لە شکست و گەندەڵیدا، و تا ئەو کاتەی خەڵک بڕوا بەوە بکات کە چارەسەر لای هەمان ئەو کەسانەیە کە کێشەکەیان دروست کردووە، ئەوا ئێمە هەر لەناو مۆزەخانەیەکی سیاسیی زیندوودا دەژین؛ شوێنێک کە تێیدا مێژوو خۆی دووبارە دەکاتەوە و داهاتووش هەرگیز لەدایک نابێت. وڵاتێک کە ڕێگە نەدات نەوەی نوێ جێگەی نەوەی کۆن بگرێتەوە، وڵاتێکە کە بڕیاریداوە لە ناو ڕابردوویەکی تاریکدا بمرێت.