دەسەڵات وەهمی داهاتووی کردە زیندانێک بۆ کوشتنی ئەمڕۆ

سەفەر علی حمەأمین

شاشەکان هێشتا پڕن لە وشەی “بەم زووانە”، بەڵام شەقامەکان ماوەیەکە فێری ساردی و بێهیوایی بوون. لە هەرێمی کوردستان، کاتژمێرەکان بۆ پێشەوە ناڕۆن، بەڵکو لەناو ڕێزمانی “داهاتوو”دا قەتیس ماون و چەقیون. بەرپرسێک بە کراسێکی ئاوریشمییەوە مژدەی “قۆناغی داهاتوو” و “چاکسازیی ئایندە” دەدات، لە کاتێکدا کارمەندێک لە دەرەوەی کۆشکەکەی بە گیرفانێکی بەتاڵەوە چاوەڕێی مووچەی مانگەکانی پێشتری دەکات. لێرەدا دەسەڵات داهێنانێکی گەورە و کوشندەی لە فیزیای کاتدا کردووە؛ ئەوان نەتەوەیەکیان ناچار کردووە بۆ هەمیشە لە سبەینێیەکی نەهاتوودا بژین، تەنها بۆ ئەوەی لێپرسینەوەیان لەگەڵدا نەکرێت لەسەر ئەو وێرانەیەی کە ئەمڕۆ دروستیان کردووە.

فرانتس کافکا لە کورتەچیرۆکی «لەبەردەم یاسادا» باس لە پیاوێک دەکات کە تەمەنێکی درێژ لەبەردەم دەرگایەکدا چاوەڕێ دەکات تا ڕێگەی پێ بدرێت بچێتە ژوورەوە، بەڵام لە ساتی مەرگیدا پاسەوانەکە پێی دەڵێت ئەم دەرگایە هەر لەسەرەتاوە تەنها بۆ ئەو دروست کرابوو و ئێستاش کاتی داخستنیەتی؛ لەم چیرۆکەدا، چاوەڕوانییەکە خۆی سزاکەیە. ئەمە ڕێک هەمان ئەو وەهمەیە کە نوخبەی سیاسی لێرە پێشکەشی خەڵکی دەکەن. ڕێک وەک “پلانە پێنج ساڵییەکان”ی یەکێتیی سۆڤیەتی پێشوو، کە تێیدا نەوە لە دوای نەوە ناچار دەکران قوربانی بە نانی ئەمڕۆیان بدەن لەپێناو “بەهەشتی شیوعیەت”دا کە هەرگیز نەدەهات، لێرەش کابینەی دەسەڵاتدار برسییەتی و نەبوونیی ئێستا بە ناوی “دیدگای داهاتوو” و “چاکسازییەکانی قۆناغی نوێ” پاساو دەدات. فرۆشتنی داهاتوو، بووەتە پڕقازانجترین بازرگانیی ئەو نوخبەیەی کە خودی ئێستای تاڵان کردووە.

ئەم یاریکردنە بە کات و دروستکردنی فەزای چاوەڕوانی، سووکایەتیکردنێکی دڕندانەیە بە ژیانی ڕۆژانە و هۆشیاریی هاوڵاتی. ئەگەر “دیدگای داهاتوو” هێندە درەوشاوەیە، ئەی بۆچی ئەمڕۆ نەخۆشخانەکان دەرمانیان تێدا نییە و گەنجان لە بێهیواییدا ڕێگەی مەرگ بەرەو ئەوروپا دەگرنە بەر؟ ئەو سوپا زەبەلاحە لە وەزیر، جێگر، و ڕاوێژکارە ملیۆنێرە کاریان چییە، ئەگەر تاکە بەرهەمیان بڕینی قردێلەی پڕۆژەی وەهمی و ڕاگەیاندنی “لێکتێگەیشتنی نزیک” بێت لە کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکاندا؟ ئەو ملیاران دۆلارەی داهاتی باج، خاڵە سنوورییەکان، و نەوتی دزراو لە کام “قۆناغی داهاتوو”دا خەرج دەکرێت، لە کاتێکدا مامۆستایەک دەبێت بپاڕێتەوە بۆ وەرگرتنی مافێکی سادەی خۆی؟ دەسەڵاتێک کە ناتوانێت کارەبای ماڵەکانمان لەم ئێستایەدا دابین بکات، بە چ ڕوویەکەوە بانگەشەی بونیادنانی ئابووریی دەیەکانی داهاتوو دەکات؟ ئەوان تەنها لەبەر یەک هۆکار سبەینێتان پێ دەفرۆشن: چونکە بە باشی دەزانن کە ئێستایان بەتەواوی ئیفلیج کردووە و هیچیان بۆ پێشکەشکردن نەماوە.

ئەو دەسەڵاتەی کە بەردەوام هانتان دەدات چاوەڕێی سبەینێ بکەن و بە زەبری هێز و چاوترساندن بێدەنگتان دەکات، لە هیچ شتێک هێندەی داواکارییە کردارییەکانی “ئێستا”ی ئێوە ناترسێت، چونکە بە باشی دەزانێت یەک هەڵوێستی یەکگرتووی ئەمڕۆ، تەواوی کۆشکە وەهمییەکانی داهاتوویان لە ڕەگەوە هەڵدەتەکێنێت. ئەمە دەوڵەتداری نییە، بەڵکو گەورەترین تاوانی دزینی کاتە لە مێژوودا، کە تێیدا دەسەڵاتداران ئێستایەکی تاڵانکراویان بەسەردا سەپاندوون و تەنها پاشماوەی سبەینێیەکی مردوویان پێشکەش کردوون!