لەرزۆکی دەوڵەتی عێراق!

سەربەست سەعید ساڵح

دیاردەیەکی زۆر سەرنجڕاکێش، نامۆ، و سەیر هەیە کە بە بەردەوامی لە کاتی تەقینەوەی قەیرانە گەورەکاندا سەرهەڵدەداتەوە؛ ئەویش بریتییە لە خولقاندنی پاڵەوانی تاکەکەسی، بەخشینی نازناوی دروشمئامێزی وەک «ژنە ئاسنینەکە» یان «پیاوی پۆڵایین»، و دابەشکردنی خەڵاتی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی دەستپاکی و چاکسازی بەسەر ئەو بەرپرسانەی کە لە لوتکەی دەسەڵاتی دارایی، وەزارەتی دارایی، بانکی ناوەندی، و کارگێڕیدا کار دەکەن، بەبێ ئەوەی کەمترین ئاماژە بە شکستی گشتیی سیستەمەکە بکرێت. بێگومان بەبێ بەڵگەی یاسایی، بەڵگەنامەی فەرمی و بڕیاری کۆتایی دادگا ناکرێت کەسایەتییەکی وەک تەیف سامی تۆمەتبار بکرێت بە گەندەڵی، بەڵام بەکارهێنانی ئەم نازناوە بریقەدارە دەروازەیەکی زۆر فراوان، هەستیار و گرنگ دەکاتەوە بۆ لێکۆڵینەوە لە پارادۆکسێکی پێکهاتەیی، گەورە و کوشندە: چۆن دەکرێت دەوڵەتێک کە دەیان ساڵە بەدەست گەورەترین دۆسیەکانی گەندەڵی،

دزینی سەدە، بردنە دەرەوەی نایاسایی ملیاران دۆلار لە ڕێگەی مەزادی دراوەوە، پڕۆژەی وەهمی، بودجەی بەهەدەردراو، و داڕمانی بنەڕەتیی کەرتی گشتییەوە دەناڵێنێت، لە یەک کاتدا جەژنی نیشتمانی بۆ پاڵەوانەکانی دەستپاکی بگێڕێت لە کاتێکدا هەناوی سیستەمەکەی هێندە لەرزۆک، شەکەت، بریندار و پڕ لە هەڵدێرە؟ لێرەدا دەبێت بە بوێری لە هەموو لایەک بپرسین خەڵاتەکانی دەستپاکی، خەڵاتی نێودەوڵەتیی بوێری، و مەدالیاکانی شەفافیەت بە دیاریکراوی پێوەر بۆ چی دادەنێن؟ ئایا بۆ پێوانەکردنی ناوبانگی کەسییە لە ناو بازنە دیپلۆماسییەکان و ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکاندا، یان بۆ کارایی کارگێڕیی ڕاستەقینە لە پاراستنی داهاتی گشتی، یاخود بە تەنیا ئامرازێکە بۆ وەڵامدانەوەی خواستی دەسەڵات لە دروستکردنی پەردەیەکی درەوشاوەی میدیایی تا حکومەت وێنەیەکی ساختەی چاکسازی و شەفافیەت بە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و خەڵکی ماندووی وڵات پێشان بدات؟ لە کاتێکدا ملیۆنان هاوڵاتی لە بەغدا، بەسڕە، موسڵ، و پارێزگاکانی تر بەدەست هەژاری، بێکاری، نەبوونی دەرمان لە نەخۆشخانەکان، پچڕانی کارەبا و نەبوونی ئاوی پاکەوە دەناڵێنن، ڕاگەیاندنی فەرمی سەرقاڵی ستایشکردنی ئەم و ئەو بەرپرسە وەک ڕزگارکەری نیشتمان و چاکسازیخوازی بێوێنە لە هەموو کایەکاندا. ئەم هاوکێشە تاڵ و پڕ لە دژبەرییە گەیشتووەتە ئەو ترۆپکە لە تەنز کە دەتوانرێت بگوترێت:

«عێراق بەردەوام لە کارگە سیاسییەکانیدا پیاوی پۆڵایین و ژنی ئاسنین بەرهەم دەهێنێت، بەڵام جێگەی سەرسوڕمانە کە گەندەڵی هێندە لە چەقین و شکاندندا سەخت و پتەوە و بە دەستی ئەم هەموو پاڵەوانە ئاسنینە قەت ناچەمێتەوە و ناشکێت!» شکۆمەندکردنی کەسەکان و داننان بە توانای تاکەکەسیدا هیچ بەهایەکی کرداریی بۆ ڕزگارکردنی ئابووری نابێت کاتێک ئەو دامەزراوە فەرمییەی کە کەسەکە بەڕێوەی دەبات لە بنەڕەتدا بەدەست بۆشایی دەستووری، تەوافوقی مەزهەبی، پشکی حزبی، باڵادەستیی میلیشیای چەکدار، گەندەڵی لە دەروازە سنوورییەکان، و تۆڕە نافەرمییەکانی دەسەڵاتەوە دەناڵێنێت. دەوڵەتداریی ڕاستەقینە بە دروستکردنی وێنەی پاڵەوان لە شاشەی کەناڵەکاندا بەدی نایەت، بەڵکو بە بنیادنانی سیستەمێکی ئەلیکترۆنیی شەفاف، سەروەریی یاسای بێجیاوازی، و چاودێرییەکی توندی دادوەری دادەمەزرێت کە ڕێگە لە تاڵانکردنی سامانی نیشتمان بگرێت؛ چونکە تەنانەت ئاسنترین، توندترین و دەستپاکترین بەرپرسیش لە ناو جەستەیەکی نەخۆش و ژینگەیەکی پڕ لە گەندەڵیدا تەنیا دەبێتە پەردەیەک بۆ شاردنەوەی ئەو برینە قووڵانەی کە هەناوی دەوڵەتی عێراقیان بەتەواوی داڕزاندووە و داهاتووی نەوەکانیان خستووەتە گێژاوێکی تاریک، بێئومێد و نادیارەوە کە باجەکەی تەنیا هاوڵاتیی ئاسایی دەیدات،

لە کاتێکدا گەندەڵکارە گەورەکان لە ژێر پارێزبەندیی سیاسی و حزبییدا بەوپەڕی ئازادی و دەسەڵاتەوە دەژین و بەردەوامن لە تاڵانکردنی داهاتی گشتی بەبێ ئەوەی کەس بپێچرێتەوە و یاسا جێبەجێ بکرێت تا کۆتایی بەم زوڵم و تاڵانییە مێژووییە بهێنرێت لە هەموو کایەکانی دەوڵەتدا بە یەکجاری بۆ هەمیشە و ئاشتی بەدی بێت لە تەواوی وڵاتدا