بەردەوامبوونە لەسەر هەمان درۆ

دابان ئیبراهیم عەبدوڵا

دەڵێن مرۆڤەکان دەتوانن لە هەڵەیەک خۆش بن، بەڵام ناتوانن لە هەڵەیەک خۆش بن کە بووەتە خوو. لە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا، کاتێک دەسەڵاتدارێک یان لایەنێک پەیمانێک دەشکێنێت، ڕەنگە هاوڵاتییان سەرەتا پاساوی بۆ بهێننەوە یان بڵێن “ڕەنگە بارودۆخەکە ڕێگەی نەدابێت”. بەڵام کاتێک هەمان دەسەڵات هەمان پەیمان — بۆ نموونە چاکسازی، مووچە، یان ڕێگاوبان — جار لە دوای جار دەدات و هەرگیز جێبەجێی ناکات، کێشەکە ئیتر لە “شکاندنی پەیمان”ەوە دەگۆڕێت بۆ “سووکایەتیکردن بە هۆشیاریی بەرامبەر”.

لە ڕووی دەروونییەوە، دووبارەبوونەوەی پەیمانی شکاو کاریگەرییەکی وێرانکەری هەیە لەسەر متمانە. یەکەمین پەیمانشکێنی وەک بێهیواییەک سەیر دەکرێت، بەڵام دووەم و سێیەم و دەیەم پەیمانشکێنی دەبنە “شێوازێک” کاتێک سیاسەتمەدارێک بۆ چەندین هەڵبژاردن لەسەریەک هەمان بەڵێنی پێشوو دەداتەوە بێ ئەوەی پێشتر جێبەجێی کردبێت، ئەو پەیامە بۆ خەڵک دەنێرێت کە: “من دەزانم کە درۆ دەکەم، دەشزانم کە ئێوە دەزانن من درۆ دەکەم، بەڵام هیچ باکێکم نییە چونکە باوەڕم وایە ئێوە هێشتا ئەوەندە سادەن کە باوەڕم پێ بکەن.” ئەمەیە کە وادەکات خەڵک توڕە نەبن، بەڵکو ڕقیان لە سیستەمەکە ببێتەوە.

لە هەرێمی کوردستاندا، ئێمە باجی “شکاندنی پەیمان” نادەین، بەڵکو باجی “دووبارەبوونەوەی کۆمیدیانەی هەمان پەیمانەکان” دەدەین. ئەوەی خەڵک بێزار دەکات ئەوە نییە کە حکومەت ناتوانێت کێشەی کارەبا چارەسەر بکات؛ ئەوەیە کە بۆ ماوەی ٣٠ ساڵە هەموو کابینەیەک دەڵێت “کارەبا دەکەینە ٢٤ کاتژمێری.” لە زانستی دەروونناسیدا، ئەو کەسانەی یان ئەو سیستەمانەی کە بەردەوام بەڵێن دەدەن و نایبەنەسەر، کێشەی لەبیرچوونەوەیان نییە، بەڵکو خاوەنی کەسایەتییەکی “خۆدزەرەوە”ن  کە نایانەوێت ڕووبەڕووی ڕاستییە تاڵەکان ببنەوە و تەنها دەیانەوێت بۆ ساتەوەختێک خەڵک بێدەنگ بکەن.

ئەم بازنەیەی درۆی بەردەوام، لە کۆتاییدا تەنها زیان بە خەڵک ناگەیەنێت، بەڵکو بڕبڕەی پشتی خودی دەسەڵاتەکە دەشکێنێت. کاتێک بەڵێنەکان بەهای خۆیان لەدەست دەدەن، وشەی سەرکردەکان دەبێتە قسەی سەرجادە. (وەک چۆن نیچە دەڵێت: “ئەوەی بێزارم دەکات ئەوە نییە کە درۆت لەگەڵ کردم، ئەوەیە کە ئیتر ناتوانم باوەڕت پێ بکەم.”) بەڵام دەسەڵاتدارانی ئێمە هێشتا تێنەگەیشتوون کە کاتێک باوەڕ مرد، ئیتر هیچ پەیمانێکی نوێ — تەنانەت ئەگەر ئەمجارەیان ڕاستیش بکەن — ناتوانێت خەڵک بگەڕێنێتەوە سەر سندوقەکانی دەنگدان. بەردەوامبوون لەسەر درۆکردن، دانپێدانانێکی بێدەنگە بە شکستی ئەخلاقی و سیاسی.