٩٨ ملیار دینار چۆن قوت دەدرێت؟
ئومید رحمان علي
لەم وڵاتەی ئێمەدا، ئەگەر هاوڵاتییەکی ئاسایی بە هەڵە پارچە ئاسنێکی بچووک یان هەرشتێکى تر لە گیرفاندا بێت و بەردەم ئامێری پشکنینی فەرمانگەیەکدا تێپەڕێت، زەنگی ئاگادارکردنەوە دنیا کەڕ دەکات و دەستبەجێ ڕادەگیرێت. بەڵام موعجیزەکە لەوەدایە، بەرپرسێک دەتوانێت ٩٨ ملیار دینار و ١١ ملیۆن دۆلار بخاتە گیرفانییەوە و بەناو دەیان بازگەی دارایی، بانک، و دەزگای چاودێریدا تێپەڕێت، بێ ئەوەی یەک ئامێر فیکەیەک لێبدات!
ئەم ئابڕووچوونە گەورەیە، تەنها چیرۆکی دزینی سەروەتێک نییە لەلایەن یەک تاوانبارەوە، بەڵکو ڤایرۆسێکە کە تەواوی تاقیگە و سیستەمی بەرگریی ئەم وڵاتە دەخاتە ژێر پرسیارەوە. کاتێک کارەساتێکی وا ڕوودەدات، خەڵک بۆی هەیە بپرسێت: ئەرێ دەستەی دەسپاکی و دامەزراوەکانی چاودێری دارایی لەو کاتەدا خەریکی چی بوون؟ ڕەنگە خەریکی وردبینی بووبن لە پسوڵەی کڕینی گاز بۆ مۆلیدەی قوتابخانەیەک! ئەی کۆنترۆڵی بانکەکان؟ ئەو بانکانەی کە ئەگەر سەد دۆلارت لە دەرەوە بۆ بێت سەد فۆڕمت پێ پڕدەکەنەوە بۆ دڵنیابوونەوە، کەچی لە ئاست دەیان ملیۆن دۆلاردا لەناکاو تووشی کوێری و نابینایی دەبن.
با هەر باسی فۆڕمەکانی “ئاشکراکردنی سەروەت و سامان” نەکەین، کە بوونەتە کۆمیدیترین بەڵگەنامەی مێژووی فەرمانڕەوایی. وەک لە بنەماکانی نووسینی ڕەخنەییدا ئاماژەی پێدراوە، دەرخستنی ئەم جۆرە ناکۆکییانە باشترین ڕێگەیە بۆ بێدارکردنەوەی کۆمەڵگا. بەرپرس هەیە لەسەر کاغەزەکەی نووسیویەتی تەنها خاوەنی ئۆتۆمبێلێکی مۆدێل کۆنە، بەڵام لە واقیعدا بودجەی وڵاتێکی بچووکی لە ژێرزەمینەکەیدا شاردووەتەوە. ڕاستییەکەی ئەوەیە، ئەندازیارێکی گەندەڵی بەم قەبارەیە هەرگیز ناتوانێت بە تەنها وەک دزێکی سەر شەقام کار بکات، بەڵکو ئەو بەشێکە لە “ئۆرکێسترایەکی گەورە” کە لەلایەن تۆڕێکی پاراستنی سیاسییەوە سەرپەرشتی دەکرێت و قەڵغانی یاسایی بۆ دروست کراوە.
لە کۆتاییدا پرسیارە سامناکەکە ئەوەیە: دەوڵەتێک تا چەند دەتوانێت ژەهری گەندەڵی هەڵمژێت پێش ئەوەی جەستەی بەتەواوی لەکار بکەویت؟ مێژوو پێمان دەڵێت، دەوڵەتەکان بەهۆی کەمیی داهاتەوە نامرن، بەڵکو لەو چرکەساتەدا دەپووکێنەوە کە دامەزراوەکانی چاودێری دەبنە پاسەوانی شەخسیی گەندەڵکاران، و دزینی سامانی گشتیش دەبێتە پیشەیەکی پارێزراو.
Post Comment