کاتێک دەسەڵات دەنگی جیاواز کپ دەکات!
جوتیار کەمال جەبار
ئازادی ڕادەربڕین لە هەرێمی کوردستان بووەتە یەکێک لە گرانترین نرخەکان کە هاوڵاتیان دەیدەن. چالاکوانان دەستگیر دەکرێن، سەرۆکی سێ حزبی کوردی دەخرێنە زیندان، ڕۆژنامەنووسان تۆقێندران و هەڵدێن، و هەر کەسێک وتەیەکی ڕەخنەگرانە بڵێت دەبێتە “تاوانبار” لە چاوی دەسەڵاتدا. ئەمە ترسێکی سیستماتیکە بۆ بێدەنگکردنی هەر دەنگێکی جیاواز!
کاتێک کاربەدەستانى حکومە لەژێر ناوى حیزبدا سەرۆکی سێ حزبی سیاسی دەستگیر دەکات، ئەمە تەنها دەستگیرکردنی سێ کەس نییە—ئەمە پەیامێکە بۆ هەموو هاوڵاتیان: “ئەگەر ڕەخنە بگریت، ئەگەر ناڕەزایی دەرببڕیت، ئەگەر بیروڕای جیاواز هەبێت، ئێمە دەتوانین بتگرین.” ئەم کارە ناوی “یاساپەروەری” لێدەنرێت، بەڵام لە ڕاستیدا سەرکوتکردنی سیاسییە.
پرسیار: ئەگەر سەرۆکی حزب دەتوانرێت بگیرێت تەنها بەهۆی بیروڕاکەیەوە، ئەوا کەسێکی ئاسایی چ مافێکی هەیە؟
چالاکوانانى مەدەنی، ئەوانەی بە ئاشتیانە داوای مافی خۆیان دەکەن، دەبنە مەترسی لەسەر “ئاسایشی نیشتیمانی”. کەسێک پۆستێک لە فەیسبووک دادەنێت کە ڕەخنە لە دەسەڵات بگرێت، بانگ دەکرێتە ئاسایش. کەسێک لە خۆپیشاندانێکی ئاشتیانە بەشداری دەکات، تۆمەتباری “شەڕانگێژی” دەکرێت. کەسێک دەیەوێت بەڵگەنامەی گەندەڵی ئاشکرا بکات، دەبێتە “هەڕەشە بۆ یەکیەتیی نیشتیمانی”.
ئەم چالاکوانانە تاوانیان چییە؟ تاوانیان ئەوەیە کە وتەیان هەیە، ئیرادەیان هەیە، و باوەڕیان بەوەیە کە گۆڕانکاری بە دەنگی خەڵکەوە دێت نەک بە بێدەنگی و ترساندن.
دەسەڵات دەتوانێت کۆمپانیا دروست بکات و ملیاردان دۆلار کۆبکاتەوە، بەڵام هاوڵاتی ناتوانێت پرسیار بکات “ئەو پارەیە لە کوێوە هات؟” دەسەڵات دەتوانێت تەندەر و پڕۆژە بۆ خۆی تەرخان بکات، بەڵام ڕۆژنامەنووس ناتوانێت بنووسێت “ئەمە گەندەڵییە.” دەسەڵات دەتوانێت مووچەی فەرمانبەران ڕابگرێت، بەڵام چالاکوان ناتوانێت بڵێت “ئەمە ناعادڵانەیە.”
ئەم دوو ستاندارە واتای ئەوەیە: ئازادی تەنها بۆ دەسەڵاتە، نەک بۆ خەڵک.
سەیر ئەوەیە کە بەرپرسێک کە تاوانبار دەکرێت بە گەندەڵی، بە ئازادی دەگەڕێت و هیچ کەس دەستی لێنادات. بەڵام هاوڵاتى کە داوای شەفافیەت دەکات، دەخرێتە زیندان. ڕۆژنامەنووسێک کە ڕاستی دەڵێت، دەتۆقێندرێت. سەرۆکی حزبێک کە بیروڕای جیاوازی هەیە، دەستگیر دەکرێت.
ئەم سیستمە بە ڕوونی دەڵێت: گەندەڵی ڕێگەپێدراوە، بەڵام قسەکردن لەسەری تاوانە!
ئەو ئازادییەی پارتی و یەکێتی باسی دەکەن، تەنها بۆ خۆیانە: ئازادی بۆ کۆمپانیاکانیان، ئازادی بۆ کۆنترۆڵکردنی بودجە، ئازادی بۆ دەستنیشانکردنی بەرپرسان بەبێ ڕێگەپێدانی خەڵک. بەڵام بۆ هاوڵاتیانی ئاسایی؟ ئازادی واتە بێدەنگبوون، ملکەچبوون، و نەگوتنی هیچ وتەیەکی ڕەخنەگرانە.
ئەو رۆژە وڵات کۆتایی هات کە دەسەڵات دەنگی جیاواز وەک تاوان تەماشا کرد، کە چالاکوانان بوونە تاوانبار، کە ڕۆژنامەنووس بوونە مەترسی. ئەو رۆژە واتە کۆتاییهاتنی دیموکراسی و دەستپێکردنی دیکتاتۆری بە ناوی “یاساپەروەری”.
ئاخر تاکو کەی خەڵک دەبێت بترسێت لە گوتنی ڕاستی؟ تاکو کەی چالاکوانان دەبێت لە نێوان وتە و زیندان یەکێک هەڵبژێرن؟ تاکو کەی دەسەڵات دەتوانێت هەموو دەنگێکی جیاواز بێدەنگ بکات؟
ئەگەر ئازادی ڕادەربڕین نەمێنێت، ئەوا هیچ شتێکی تر نامێنێت. ئەگەر خەڵک ناتوانن وتە بڵێن، ئەوا چۆن دەتوانن مافی خۆیان بپارێزن؟ ئەگەر دەسەڵات دەتوانێت هەر کەسێک دەستگیر بکات تەنها بەهۆی بیروڕاکەیەوە، ئەوا ئێمە چیتر لە هەرێمێکی ئازاد ناژین—ئێمە لە هەرێمێکی ترساو و بێدەنگ دەژین!
Post Comment