وادەیەک کە قابیلی دانوستان بێت، لە بنەڕەتدا هەر وادە نییە!
سامى على بابكر
گەورەترین فەشەلی حوکمڕانی و داڕمانی سەروەریی دەوڵەت لەوەدا بەرجەستە دەبێت کە دەسەڵاتداران ناتوانن ڕێز لەو وادە و مۆڵەتانە بگرن کە خۆیان بۆ چەککردن یان ڕێکخستنەوەی گرووپە چەکدارەکان و میلیشیاکان دیاری دەکەن، چونکە وادەیەک کە بەردەوام قابیلی دانوستان و درێژکردنەوە بێت، لە بنەڕەتدا هەر وادە نییە، بەڵکو تەنها پاڕانەوەیەکی فەرمییە بە ناوی یاساوە.
کێشە جەوهەرییەکە لە خودی درێژکردنەوەی کاتەکەدا نییە بۆ ئەو هێزانەی لە دەرەوەی یاسان، بەڵکو لەو پەیامە مەترسیدار و وێرانکەرەدایە کە بەو فاکتەرە چەکدارانەی دەدات؛ کاتێک گرووپێکی چەکدار دەبینێت کە ڕەتکردنەوەی خشتەی کاتیی حکومەت تەنها دەبێتە هۆی دەرکردنی خشتەیەکی کاتیی نوێ و نەرمتر، ئەوا بە خێرایی تێدەگات کە یاخیبوون، سەرپێچی و مانەوە بە چەکداری نەک هەر سزای لەسەر نییە، بەڵکو دەبێتە ستراتیژێکی دانوستانی قازانجدار بۆ سەپاندنی مەرجەکانی خۆی بەسەر دەوڵەتدا. ئەو هەموو بەڵێنە بریقەدارەی کە حکومەت ساڵانە بە هاوڵاتییانی دەدات بۆ نەهێشتنی دیاردەی چەکداری و سەپاندنی سەروەریی یاسا، تەنها بوونەتە درۆیەک کە لەبەردەم یەکەم هەڕەشەی میلیشیاکاندا دەپووکێنەوە، و دەسەڵات لە بری ئەوەی نوێنەرایەتیی هێزی ڕەوای خەڵک بکات، بووەتە دیلێکی لاواز کە بەردەوام باج بە چەکدارەکان دەدات بۆ ئەوەی تەنها کات بکڕێت. ئەم مامەڵە شەرمهێنەرەی حکومەت،
پەیکەری دامەزراوە ئەمنی و سەربازییەکانی بە تەواوەتی ئیفلیج کردووە و متمانەی جەماوەریشی بە چەمکی «دەوڵەت» لە ڕەگەوە هەڵتەکاندووە، چونکە کاتێک دەسەڵاتێک توانای جێبەجێکردنی یەک بڕیاری یەکلاکەرەوەی نابێت و هەمیشە مافی ڤیتۆ دەداتە هێزە چەکدارەکان، چیتر ناتوانێت ئیدیعای پاراستنی هاوڵاتییانی ئاسایی بکات لە چنگی قۆرخکاران و مافیاکان. لە کۆتاییدا، ئەم دۆخە پڕ لە شەرمەزارییە تەنها یەک ڕاستی تاڵمان بەڕوودا دەداتەوە: دەسەڵاتدارانی ئێمە ئەوەندە فێری سازشکردن بوون لەبەردەم چەکدارەکاندا، کە ئێستا چەمکی «دوا مۆڵەت» لای هێزە یاخیبووەکان تەنها وەک بانگهێشتنامەیەک بۆ گەڕێکی نوێی قاوەخواردنەوە و گاڵتەکردن بە هەیبەتی دەوڵەت تەماشا دەکرێت، نەک وەک هێڵێکی سوور کە دەبێت لێی بترسن!
Post Comment