دەستدرێژی ژینگەیی تورکیا بۆ سەر خاکی هەرێمی کوردستان!
ئەندام کەیفی – چالاکوان
هەرێمی کوردستان بەهۆی شوێنی جوگرافیایی و سروشتی دەوڵەمەندییەوە، یەکێکە لەو ناوچانەی کە ژینگەیەکی گرنگ و ی هەیە. بەڵام لە ساڵانی ڕابردوودا، بەهۆی ملمێلانێ و چاڵاکییە سەربازییەکانی دەرەوە، بەشێکی گرنگ لە ژینگەی هەرێم تووشی زیان بووە.
یەکێک لە بابەتە گرنگەکان، چاڵاکییە سەربازییەکانی تورکیایە لە ناوچە شاخاوییەکانی هەرێمی کوردستان. بۆردومان و ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، بە تایبەتی لە ناوچەکانی سنووری هەرێم، کاریگەرییان لەسەر ژینگە و ژیانی دانیشتووان هەبووە. ئەم چاڵاکییانە دەتوانن ببنە هۆی وێرانبوونی بەشێک لە دارستان و ڕووەک، لەناوچوونی ژینگەی ئاژەڵان و گۆڕانی هاوسەنگیی سروشتیی ناوچەکە.
یەکێک لە زیانە دیارەکان، زیانگەیشتن بە دارستانەکانە. ناوچە شاخاوییەکانی هەرێمی کوردستان شوێنی ژیانی ژمارەیەکی زۆر لە ڕووەک و ئاژەڵ و باڵندەی ن. کاتێک ئەم ناوچانە دەبنە مەیدانی بۆردومان و شەڕ، مەترسیی سووتان و لەناوچوونی دارستانەکان زیاد دەکات و ژینگەی سروشتی تووشی زیان دەبێت.
هەروەها، چاڵاکییە سەربازییەکان دەتوانن کاریگەری لەسەر سەرچاوە ئاوییەکان و خاک دابنێن. خاکی ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەتی لە هەندێک شوێن زۆر هەستیارە، و هەر تێکدانی سروشتییەکی بەرفراوان دەتوانێت کاریگەریی درێژخایەن لەسەر کشتوکاڵ و سەرچاوە سروشتییەکان هەبێت.
کێشەکە تەنها زیانێکی سروشتی نییە؛ بەڵکو کاریگەرییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی خۆشی هەیە. کاتێک ناوچەیەک بەهۆی بۆردومان و ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانەوە مەترسیدار دەبێت، دانیشتووانی گوندەکان دەتوانن ناچار بن زەوی و سەرچاوەکانی ژیانی خۆیان جێبهێڵن. ئەمەش ی نێوان مرۆڤ و ژینگەکەی لاواز دەکات و دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی چاڵاکیی کشتوکاڵی و بەکارهێنانی زەوی.
لەبەر ئەمە، بابەتی دەستدرێژیی ژینگەیی لە هەرێمی کوردستان پێویستی بە لێکۆڵینەوەی زانستی و بەڵگەدار هەیە. پێویستە زیانەکانی بۆردومان و چاڵاکییە سەربازییەکان لەسەر دارستان، ئاژەڵ و ڕووەک، خاک، ئاو و ژیانی دانیشتووان بە شێوەیەکی ورد تۆمار بکرێن، بۆ ئەوەی قەبارەی زیانە ژینگەییەکان بە ڕوونی دیاری بکرێت.
پاراستنی ژینگەی هەرێمی کوردستان تەنها پاراستنی دار و ڕووەک نییە؛ بەڵکو پاراستنی ژیانی خەڵک، سەرچاوە سروشتییەکان و داهاتووی نەوەکانی داهاتووشە
Post Comment