کوردستان لەسەر سامانی نەوت دانیشتووە، بەڵام خەڵکەکەی هێشتا چاوەڕێی بەشە داهاتی خۆیانن

ئامانج حامید عەزیز

تەنزێکی تاڵە کە خاکی کوردستان دەوڵەمەندە بە زێڕی ڕەش، کەچی هاووڵاتییەکانی هێشتا بەدەست خەمی نەبوونی مووچە، خراپیی خزمەتگوزارییە گشتییەکان، بێ کارەبایی و گرانیی بژێویی ڕۆژانەوە دەناڵێنن. چۆن دەبێت هەرێمێک کە بەم سامانە سروشتییە بەنرخانە خەڵات کرابێت، بەردەوام خۆی لە قەیرانی داراییدا ببینێتەوە؟ سامانی نەوت هیچ مانایەکی بۆ هاووڵاتییەکی ئاسایی نییە، ئەگەر حکومەت نەتوانێت بە ڕوونی بیسەلمێنێت کە چۆن ئەم داهاتە کۆدەکرێتەوە، دابەش دەکرێت و خەرج دەکرێت.
لە چەقی ئەم سیستەمەدا، مەسرور بارزانی وەک سەرۆکی حکومەتی هەرێم و ئەو پێکهاتە سیاسییەش دەبینرێت کە پارتی دیموکراتی کوردستان سەرکردایەتی دەکات. کێشە بنەڕەتییەکە نەبوونی شەفافییەتە لە کۆنتڕۆڵی حکومەت بەسەر سیاسەتی نەوت، گرێبەستەکان، بڵاوکردنەوەی ئامارەکانی داهات و سەربەخۆیی چاودێریی دارایی. دەبێت پرسیار لەوە بکرێت؛ ئایا ئەم سیستەمەی ئێستا ئەوەندە شەفافە کە ڕێگری بکات لە مەحسووبیەتی سیاسی، پێکدادانی بەرژەوەندییەکان، یان قۆرخکردنی دەسەڵاتی ئابووری؟
بۆ ئەوەی لێپرسینەوەیەکی ڕاستەقینە هەبێت، دەبێت وەڵامی ئەم پرسیارە بنەڕەتییانە بدرێتەوە: بەڕاستی چەندە نەوت بەرهەم دەهێنرێت و دەفرۆشرێت؟ داهاتە ڕاستەقینەکەی چەندە؟ و پێش ئەوەی بگاتە خەزێنەی گشتی، چەندە بڕە پارەیەک وەک کرێ و خەرجی دەبڕدرێت؟ کوا هەژمارە داراییە وردبینیکراوە سەربەخۆکان؟ لە هەمووشیان گرنگتر، چەندەی ئەم سامانە بۆ مووچە، ژێرخان، خزمەتگوزارییە گشتییەکان و دانەوەی قەرزەکان تەرخان دەکرێت؟
من پێموایە خەڵکی کوردستان مافی تەواوی خۆیانە بپرسن؛ بۆچی هەرێمێک کە خاوەنی سامانی بەنرخی نەوتە، هێشتا دەناڵێنێت بەدەست دابیننەکردنی ئاسایشێکی دارایی جێگیر بۆ هاووڵاتییەکانی؟ بە بۆچوونی من، سامانی سروشتی دەبێت موڵکی گشتی بێت، نەک دروشمێکی سیاسی کە لەلایەن سەرکردەکانەوە بەکاربهێنرێت لە کاتێکدا ناتوانن حسابی تەواوەتیی ئەو پارەیە بە خەڵک پیشان بدەن.
پرسیارەکە ئەوە نییە ئایا کوردستان نەوتی هەیە یان نا. پرسیارەکە ئەوەیە ئایا خەڵکەکەی دەتوانن سوودەکانی ئەو نەوتە لە ژیانی خۆیاندا ببینن؟ ئەگەر سەرکردەکان نەتوانن وەڵامێکی شەفاف بدەنەوە، ئەوا دەبێت چاوەڕێی گومانی گشتی بکەن، نەک سوپاسگوزاریی گشتی.