پارادۆکسی مانەوە: بۆچی دەبێت لە “هێز”دا لاسایی ئیسرائیل بکەینەوە؟

لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، کە دارستانێکی سیاسییە و تەنها بەهێزەکان تێیدا دەمێننەوە، کورد لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی مێژوویی قورسدایە. کاتێک دەوڵەتانی ناوچەکە بە چاوی “ئیسرائیلی دووەم” سەیری کوردستان دەکەن، ئەوە تەنها ناوزەدکردن نییە، بەڵکو ڕاگەیاندنی جەنگێکی بوونگەراییە (Existential War). ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە: تورک و عەرەب و ئێران و دەوڵەتە ئیسلامییەکان سڵ لە سڕینەوەی کورد ناکەنەوە، مەگەر ئەو کاتەی تێچووی سڕینەوەکە لە تێچووی قبوڵکردنی کورد گرانتر بێت.

لێرەوە، کورد پێویستی بە گۆڕینی ستراتیژ هەیە؛ نەک بۆ ئەوەی ببێتە پاشکۆی هیچ دەوڵەتێک، بەڵکو بۆ ئەوەی وەک ئیسرائیل، مۆدێلێکی “مانەوە لە ڕێگەی هێز و عەقڵەوە” پەیڕەو بکات.

١. هێز وەک تاکە زامنی مانەوە

ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ەوە لە ناو دەریایەک لە دوژمن و نەیاردا دەژی، بەڵام ئەوەی وایکردووە نەسڕێتەوە، “پاڕانەوە بۆ مافی مرۆڤ” نەبووە، بەڵکو بنیاتنانی هێزێکی سەربازی و هەواڵگری بووە کە هیچ دەوڵەتێکی ناوچەکە نەتوانێت تێپەڕی بکات.

• بۆ کورد: تا ئەو کاتەی پێشمەرگە وەک هێزێکی نیشتمانی و دامەزراوەیی (نەک حزبی) یەک نەگرێت، و تا ئەو کاتەی خاوەنی پیشەسازییەکی سەربازیی سەرەتایی نەبین، هەمیشە وەک نێچیرێکی ئاسان بۆ سوپاکانی دراوسێ دەبینرێین.

٢. نەخشەرێگای ستراتیژی (Strategic Roadmap)

ئیسرائیل خاوەنی “ئاسایشی نەتەوەیی”یە کە بە گۆڕینی حکومەتەکان ناگۆڕێت. کورد تا ئێستا نەخشەرێگایەکی یەکگرتووی نییە کە پێناسەی “دۆست” و “دوژمن” و “بەرژەوەندی باڵا” بکات.

• پێویستە کورد لە جیاتی کاردانەوە (Reaction)، ببێتە خاوەن کردە (Action). دەبێت نەخشەرێگایەکمان هەبێت کە تێیدا ئابووری، پەروەردە و دیپلۆماسی لە خزمەت یەک ئامانجدا بن: “پاراستنی قەوارەکە لەژێر هەر فشارێکدا”.

٣. ئابووریی سەربەخۆ و تەکنەلۆژیا

ئەگەر ئیسرائیل تەنها پشتی بە هاوکاریی ئەمریکا ببەستایە، لە جەنگە سەرەتاییەکاندا دەفەوتا. ئەوان بوونە جەمسەرێکی تەکنەلۆژیا و ئابووریی .

• کوردستان نابێت تەنها وەک “کێڵگەیەکی نەوت” بمێنێتەوە کە دراوسێکان کەی ویستیان بەلوعەکەی دابخەن. دەبێت ببینە ناوەندێکی تەکنەلۆژیا، کشتوکاڵ و وەبەرهێنان کە جیهان بەرژەوەندی لە مانەوەماندا هەبێت. کاتێک بەرژەوەندیی کۆمپانیا زەبەلاحەکانی جیهان لە هەولێر و سلێمانی بێت، پاراستنی کوردستان دەبێتە ئەرکێکی نێودەوڵەتی.

٤. دیپلۆماسیی “سەپاندنی واقیع”

ئیسرائیل چاوەڕێی نەکرد جیهان شەرعیەتی پێ بدات، بەڵکو واقیعێکی دروست کرد و ناچار کرد مامەڵەی لەگەڵ بکات. کوردیش دەبێت لە سیاسەتی “قوربانیبوون” دوور بکەوێتەوە.

• دەبێت لە ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی واشنتۆن، برۆکسل و تەنانەت پایتەختە ئیسلامییەکانیش، لۆبییەکی بەهێزمان هەبێت کە تێڕوانینی “ئیسرائیلی دووەم” لە هەڕەشەوە بگۆڕێت بۆ “هاوبەشێکی پێویست”.

جوگرافیا”؛ نەخشەرێگایەکی کردەیی بۆ هێز

بۆ ئەوەی کورد نەبێتە قوربانیی ئەو گەی کە وەک “ئیسرائیلی دووەم” وێنای دەکات، نابێت تەنها بە قسە و دیپلۆماسی وەڵام بداتەوە. ئیسرائیل نەسەلمێنرا چونکە “مافی هەبوو”، بەڵکو چونکە “هێزی هەبوو”. کورد بۆ تێپەڕاندنی مەترسیی سڕینەوە، دەبێت کار لەسەر ئەم دوو تەوەرە ستراتیژییە بکات:

٥. یەکخستنی هێزی سەربازی: لە “چەکداری حزبی”یەوە بۆ “سوپای نیشتمانی”

ئیسرائیل بەر لە ڕاگەیاندنی دەوڵەت، ڕێکخراوە چەکدارییە جیاوازەکانی (وەک هاگانا و ئیرگون) لە ناو یەک سوپادا (IDF) تێکهەڵکێش کرد. کوردیش تا خاوەنی یەک بڕیاری سەربازی نەبێت، دەوڵەتانی دەوروبەر بە “هێزێکی کاتی” سەیری دەکەن.

• پیشەسازیی سەربازیی بچووک: کورد نابێت تەنها چاوەڕێی کڕینی چەک بێت. دەبێت وەبەرهێنان لە تەکنەلۆژیای درۆن، سیستەمی بەرگریی سادە و چەکی سووکدا بکات. هێزێک کە خۆی گوللە بەرهەم نەهێنێت، ناتوانێت لە جەنگێکی درێژخایەندا بەرگەی سڕینەوە بگرێت.

• عەقیدەی سەربازیی “بەرگریی گشتگیر”: دەبێت هەموو تاکێکی کورد وا پەروەردە بکرێت کە نیشتمان پارێزەر بێت. سیستەمی یەدەگی سەربازی (Reserve) وەک ئەوەی لە ئیسرائیل و سویسرا هەیە، وادەکات هیچ دەوڵەتێک نەوێرێت بیر لە داگیرکاریی زەمینی بکاتەوە، چونکە تێچووی مرۆیی بۆ داگیرکەر دەبێتە دۆزەخ.

٦. لۆبیی نێودەوڵەتی: دروستکردنی “بەرژەوەندیی ناچاری”

لۆبیی ئیسرائیلی لە ئەمریکا و ئەوروپا (وەک AIPAC) نەک هەر هاوکاریی دارایی کۆدەکاتەوە، بەڵکو بڕیاری سیاسیی ئەو وڵاتانەش ئاراستە دەکات. کورد پێویستی بە مۆدێلێکی هاوشێوە هەیە:

• لۆبیی ئابووری (نەوت و گاز تەنها سەرەتاکەیە): دەبێت کۆمپانیا زەبەلاحەکانی جیهان (نەک تەنها دەوڵەتەکان) لە کوردستان بەرژەوەندییان هەبێت. کاتێک بەرژەوەندیی مادیی ئەمریکا، چین یان فەرەنسا لە کوردستان بێت، سوپای ئەو وڵاتانە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەبنە قەڵغان بۆ پاراستنی کوردستان.

• بەکارھێنانی ڕەوەندی کوردی (Diaspora): ملیۆنان کورد لە ئەوروپا و ئەمریکا دەژین، بەڵام هێشتا وەک فشارێکی سیاسیی ڕێکخراو بەکارنەهێنراون. لۆبیی کوردی دەبێت بتوانێت کاریگەری لەسەر هەڵبژاردنەکانی ئەو وڵاتانە دابنێت تاوەکو سیاسییەکانی ڕۆژئاوا سڵ لەوە بکەنەوە پشت لە کورد بکەن لە کاتی تەنگانەدا.

• میدیای نێودەوڵەتی: دەبێت گی “مەزلومیەت” بگۆڕین بۆ گی “هاوبەشی ستراتیژی”. جیهان سۆزی بۆ قوربانی هەیە، بەڵام ڕێزی بۆ “بەهێز” هەیە.

٧. ئاسایشی نیشتمانی لە سەرووی حزبەوە

نەخشەرێگای ئیسرائیل بۆ بەرەنگاری دوژمنەکانی، لەسەر بنەمای ئەوەیە کە “سیاسەت لەسەر سنوورەکان دەوەستێت”. واتە ململانێی ناوخۆیی هەیە، بەڵام کاتێک هەڕەشەی دەرەکی دێت، هەموو دەبنە یەک دەست.

• کورد دەبێت “ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی” هەبێت کە بڕیارەکانی لە سەرووی ململانێی زۆنی سەوز و زەردەوە بێت. ئەگەر دوژمن هەست بە درز بکات، سڵ لە سڕینەوەمان ناکاتەوە.

بە کورتی

بۆ ئەوەی نەسرێینەوە، دەبێت هاوکێشەکە پێچەوانە بکەینەوە: لە جیاتی ئەوەی هەوڵ بدەین وڵاتانی عەرەبی و تورکی و ئێرانی و ئیسلامییەکان ڕازی بکەین کە ئێمە “ئیسرائیل” نین، با واقیعی هێزێک نیشان بدەین کە تێیدا تێبگەن چاکترە کورد وەک “هاوپەیمان” هەبێت نەک وەک “دوژمنێکی بەهێز”.

ئەگەر وەک نەتەوەیەکی خاوەن نەخشەرێگا و سوپایەکی یەکگرتوو دەرنەکەوین، مێژوو بەزەیی بەو گەلانەدا نایەتەوە کە تەنها بە هیوا و نزا دەژین.